"Piła" - geneza torture pornu, który zdefiniował nowy podgatunek horroru

"Piła" - geneza torture pornu, który zdefiniował nowy podgatunek horroru
Autor Kazimierz Przybylski
Kazimierz Przybylski05.09.2023 | 9 min.

Początki torture pornu i wpływ "Piły" na ten podgatunek horroru

Niewiele filmów w historii kina wywarło tak ogromny wpływ na swój gatunek jak „Piła” w przypadku współczesnego horroru. Ten niskobudżetowy obraz z 2004 roku w reżyserii Jamesa Wana stał się początkiem całej serii, która zdefiniowała nowy nurt w kinie grozy określany mianem „torture porn”. Filmy zaliczane do tego podgatunku cechuje skupienie się na brutalnych scenach tortur oraz okaleczeń, które przedstawiane są w niezwykle drastyczny i naturalistyczny sposób. Twórcy torture pornu sięgają po coraz bardziej wymyślne i makabryczne metody dręczenia ofiar, aby wywołać u widza silne emocje grozy i odrazy.

Znaczenie „Piły” polega na tym, że jako jeden z pierwszych filmów w pełni zrealizował ten koncept i zapoczątkował modę na tego typu produkcje w hollywoodzkim kinie. Sukces kasowy i popularność, jaką zdobyła seria, sprawiły, że w jej ślady poszli inni reżyserzy tworząc coraz bardziej skrajne horrory skupione na przemocy. Filmy takie jak „Hostel” czy „Martyrs” nie powstałyby zapewne w takiej formie, gdyby nie przełomowy wpływ, jaki wywarła na gatunek „Piła”. To właśnie ona uczyniła torture porn kanoniczną częścią współczesnego horroru.

Geneza pomysłu na serię „Piła”

Twórcy „Piły” - James Wan i Leigh Whannell - wymyślili koncept filmu podczas pracy nad innym niskobudżetowym horrorem - „Nocne koszmary”. Pomysł oparty był na prostej zasadzie: zamiast pokazywać na ekranie same morderstwa, skupić się na przedstawianiu ofiar tuż przed śmiercią, ich cierpieniu i rozpaczliwej walce o przetrwanie. Taki zabieg miał wzbudzać większe emocje i napięcie u widza. Inspiracją były dla nich także głośne w latach 90. sprawy seryjnych morderców, którzy stosowali wymyślne pułapki i tortury wobec ofiar.

Nietypowa dystrybucja i niski budżet

Mimo innowacyjnego pomysłu, twórcom ciężko było znaleźć studio filmowe, które zgodziłoby się sfinansować tak kontrowersyjny scenariusz. Ostatecznie nakręcono „Piłę” za niewielkie jak na hollywoodzki film 1,2 mln dolarów. Była to produkcja niezależna, która trafiła do kin dzięki małemu studiu dystrybucyjnemu Lionsgate. Nikt nie spodziewał się, że osiągnie ona tak kolosalny sukces kasowy, zarabiając na całym świecie ponad 100 mln dolarów.

Fabuła i budowa napięcia w filmie "Piła" jako przykład torture pornu

Zarys fabuły pierwszej części

Akcja „Piły” rozgrywa się głównie w obskurnej łazience, w której budzą się uwięzieni dwaj mężczyźni. Odkrywają oni, że zostali zamknięci w pułapce przez tajemniczego psychopatę Jigsawa. Aby przeżyć, muszą w ciągu kilku godzin rozwiązać makabryczną grę, opartą na fizycznym cierpieniu i okaleczeniu własnego ciała. Całość jest nieustanną grą na emocjach widza i testem granic ludzkiej wytrzymałości.

Główny antagonista - Jigsaw

Jigsaw to iconiczny seryjny morderca będący sprawcą okrutnych gier, którym poddaje porwane ofiary. Cechuje go brak empatii, zamiłowanie do zagadek logicznych oraz przekonanie, że ludzie nie doceniają daru życia. Poprzez makabryczne pułapki chce dać im „drugą szansę” i zmusić do walki o przetrwanie. Postać grana przez Tobina Bella stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych złoczyńców w historii kina.

Wymyślne pułapki jako główny motyw fabularny

Sedno fabuły stanowią coraz bardziej pomysłowe i drastyczne mechanizmy, które ofiary muszą pokonać, aby przeżyć. Należą do nich m.in. śmiertelne pułapki z łańcuchami, kolczastymi drutami czy wbijającymi się w ciało ostrzami. Kluczowe jest stopniowanie poziomu okrucieństwa i cierpienia, tak aby zawiesić widza w nieustannym napięciu i szoku.

Przemoc i okrucieństwo przedstawione w serii "Piła" na tle innych filmów z gatunku torture porn

Ekstremalny poziom przemocy jak na tamte czasy

Mimo iż „Piła” wydaje się łagodna w porównaniu do późniejszych przedstawicieli gatunku, to jak na początek XXI wieku wprowadziła szokujący i bezprecedensowy jak na tamte czasy poziom brutalności. Tortury przedstawiane były niezwykle naturalistycznie, a twórcy nie bali się ukazywać rozciętej skóry, tryskającej krwi i odarcia z ciała mięśni czy kości.

Inspirujący wpływ na późniejsze filmy torture porn

Sukces „Piły” sprawił, że kolejni reżyserzy poczuli się zachęceni, aby iść o krok dalej pod względem przemocy i sadystycznych scen. W filmach takich jak „Hostel” czy „Martyrs” poziom okrucieństwa przekraczał już granice wyobraźni, zawierając tortury, których nie odważono się pokazać w pierwszej „Pile”. Stała się ona jednak bezpośrednią inspiracją dla tych produkcji.

Kontrowersje wokół przemocy w filmach torture porn

Niektórzy krytycy i moralizatorzy zarzucali tego typu filmom szerzenie kultury przemocy i gloryfikowanie okrucieństwa. Debata na temat poziomu brutalności, jaki jest dopuszczalny w sztuce, trwa do dziś. Jednak torture porn na trwałe wpisał się już w konwencję współczesnego kina grozy za sprawą przełomowej „Piły”.

Znaczenie i dziedzictwo cyklu filmów "Piła" dla kina grozy

"Piła" - geneza torture pornu, który zdefiniował nowy podgatunek horroru

Kultowy status i popularność serii

„Piła” zapoczątkowała jedną z najbardziej kultowych i kasowych serii filmowych w historii kina grozy. Jej ośmioczęściowa fabuła, skupiona wokół postaci Jigsawa, na zawsze wbiła się do kanonu gatunku i jest dobrze znana nawet tym, którzy horrorów zbytnio nie oglądają. Sama marka „Piła” jest niezwykle silna marketingowo.

Inspiracje dla twórców współczesnych horrorów

Wpływ, jaki „Piła” wywarła na późniejsze horrory, jest nie do przecenienia. Wprowadziła ona nowy, charakterystyczny styl opowiadania i budowania napięcia, który jest obecnie często kopiowany. Ponadto stworzyła kultową i rozpoznawalną postać seryjnego mordercy w masce. Jigsaw jest jedną z najsłynniejszych ikon horroru obok takich postaci jak Freddy Krueger czy Michael Myers.

Wyznaczenie głównych trendów w torture porn

To właśnie „Piła” ustanowiła podwaliny pod większość motywów fabularnych, które później wykorzystywali twórcy torture pornu. Bazuje się on na ludziach uwięzionych w pułapkach, drastycznych scenach okaleczeń, stopniowaniu poziomu przemocy i makabry. Bez przełomowej roli, jaką odegrała seria Jamesa Wana, gatunek ten zapewne rozwinąłby się w nieco innym kierunku.

Odbiór społeczny filmów z serii i ich miejsce w popkulturze

Kontrowersje i zarzuty o szerzenie kultury przemocy

Cykl „Piła” od samego początku wzbudzał spore kontrowersje ze względu na drastyczny poziom przemocy. Filmy oskarżano o szerzenie okrucieństwa i pobudzanie widzów do fascynacji torturami. Mimo to seria ma także wielu zagorzałych fanów, którzy doceniają jej walory artystyczne i umiejętność budowania napięcia.

Rozpoznawalność elementów z serii w popkulturze

„Piła” na stałe wpisała się do mainstreamowej popkultury i jest rozpoznawana nawet przez osoby niemające styczności z horrorami. Wizerunek Jigsawa w masce i z piłą łańcuchową, charakterystyczna muzyka z trailerów czy sceny z pułapkami na ofiary są niezwykle rozpoznawalne i parodiowane w mediach.

Status kultowy i zjawisko cosplay

Seria ma rzesze oddanych fanów na całym świecie, czego przejawem jest popularność cosplay’u postaci takich jak Jigsaw, Amanda czy Billy. Elementy charakterystyczne dla cyklu, jak piła łańcuchowa czy czerwono-czarne stroje, były wielokrotnie odtwarzane przez miłośników na konwentach.

Dziedzictwo i wpływ serii na kino grozy oraz inne dziedziny sztuki

Kontynuacje i naśladownictwo formuły z "Piły"

Po niesamowitym sukcesie pierwszej części, powstało jeszcze siedem sequeli rozwijających fabułę o Jigsawie i jego spadkobiercach. Sam styl opowiadania zapoczątkowany przez „Piłę” był później kopiowany w wielu horroach. Twórcy innych filmów sięgali po podobne motywy fabularne - uwięzieni w pułapkach ludzie walczący o przeżycie wbrew okrutnemu oprawcy.

Motywy z "Piły" w popkulturze

Charakterystyczne motywy z serii, jak zagadki logiczne, motyw lalki Billy’ego na rowerku czy ponura atmosfera, pojawiały się w wielu dziełach kultury niebędących horrorami. Odniesienia do „Piły” można odnaleźć m.in. w grach, komiksach, serialach a nawet teledyskach muzycznych. Świadczy to o jej sile oddziaływania.

Nawiązania w filmach i telewizji

Postać Jigsawa oraz elementy fabuły z serii były wielokrotnie parodiowane i pastiszowane w komediach, serialach czy filmach animowanych. Twórcy często wykorzystywali je jako uniwersalnie rozpoznawalne symbole kina grozy. Świadczy to o niezwykłej sile, z jaką „Piła” wpisała się do zbiorowej wyobraźni widzów.

Podsumowanie

Seria filmów „Piła” na zawsze odmieniła oblicze współczesnego kina grozy. Jej ogromny wpływ na rozwój podgatunku torture pornu jest niepodważalny. To właśnie „Piła” jako pierwsza pełnometrażowa produkcja w Hollywood zdecydowała się na aż tak drastyczne i naturalistyczne ukazywanie przemocy oraz ludzkich cierpień. Dzięki temu otworzyła furtkę dla jeszcze bardziej skrajnych filmów, które poszły o krok dalej w wykorzystaniu motywu okrucieństwa. Jednocześnie seria wzbudzała kontrowersje i oskarżenia o szerzenie kultury przemocy. Jednak mimo to, na trwale wpisała się do popkultury, a jej charakterystyczne elementy są powszechnie rozpoznawalne.

Najczęstsze pytania

Ze względu na przełomowość i nowatorstwo w ukazywaniu drastycznych scen tortur. Po sukcesie „Piły” inni twórcy poczuli się zachęceni do realizowania podobnych produkcji skupionych na przemocy.

Postać psychopatycznego mordercy Jigsawa została wymyślona i stworzona przez Jamesa Wana i Leigh'a Whannella, czyli duet odpowiedzialny za fabułę i reżyserię „Piły”. Aktor Tobin Bell wcielił się w tę kultową rolę.

Ze względu na niezwykle wysoki i drastyczny poziom przemocy, jaki je cechuje. Ukazywanie scen brutalnych tortur i okaleczeń spotkało się z krytyką ze strony moralistów.

Pierwsza „Piła” miała swoją premierę w 2004 roku. Od tego czasu powstało jeszcze 7 sequeli kontynuujących historię Jigsawa, więc seria liczy obecnie 8 części.

Mimo kontrowersji, seria zdobyła status kultowy, a jej charakterystyczne elementy i postacie stały się niezwykle rozpoznawalne. O jej sile świadczy częste parodiowanie i pastiszowanie motywów z „Piły” w filmach, serialach i grach.

5 Podobnych Artykułów

  1. "Psie pazury" - klasyk kina noir Romana Polańskiego
  2. Nowe show muzyczne w Polsce nie w telewizji? Zaskakująca informacja!
  3. "Lot nad kukułczym gniazdem" - making of szalonego arcydzieła
  4. "Z Archiwum X" - geneza serialu science fiction o mulderze i scully
  5. Największe filmy Disneya – daty premier aż do 2026 roku
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Kazimierz Przybylski
Kazimierz Przybylski

Energiczna entuzjastka gier, opowiem o historii gatunków, ich ewolucji i wpływie na rozwój osobisty. Zanurz się ze mną w wirtualnych światach, gdzie rozrywka staje się nauką!

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły